Kenaikan harga minyak: Adakah logistik di Malaysia akan terkesan?

Dipaparkan di 5 jam yang lalu Dipandangan 160 Kali 160 Berkongsi

Minyak Mentah Antarabangsa “Tidak Terkawal”, Pengangkutan Udara dan Laut Sedang Diubah Semula

Pada 30 Mac (waktu tempatan), kontrak niaga hadapan minyak mentah ringan penghantaran Mei di New York Mercantile Exchange ditutup pada USD 102.88 setong, manakala minyak mentah Brent ditutup pada USD 112.78 setong.

Lonjakan harga minyak mentah yang dicetuskan oleh konflik geopolitik di Timur Tengah sedang membawa industri pengangkutan udara dan laut global ke dalam krisis berganda kos dan operasi.

Selat Hormuz hampir mengalami gangguan perkapalan, manakala laluan Laut Merah kekal berisiko tinggi. Harga minyak global mencatat kenaikan bulanan tertinggi sejak Perang Teluk, dengan lonjakan kos bahan api, kenaikan surcaj, kesesakan pelabuhan, serta banyak laluan utama digantung. Setiap bahagian rantaian bekalan logistik global sedang terkesan oleh kesan berantai kenaikan harga minyak mentah.

Ini bukan sekadar kenaikan kos biasa, tetapi penstrukturan semula landskap logistik perkapalan global secara mendalam.

Apabila kos bahan api menjadi beban yang tidak mampu ditanggung oleh syarikat, dan laluan perkapalan utama menjadi alat rundingan geopolitik, logik operasi industri pengangkutan udara dan laut sedang diubah.

Dalam isu ini, kami memberi tumpuan kepada kesan menyeluruh lonjakan harga minyak mentah terhadap pengangkutan udara dan laut global, serta menganalisis cabaran semasa dan perubahan masa depan industri.

01. Lonjakan Minyak Mentah: Konflik Geopolitik Mencetuskan Krisis Tenaga

Kenaikan harga minyak kali ini bukan turun naik kitaran biasa, tetapi kejutan yang didorong oleh geopolitik. Selat Hormuz merupakan arteri penting bagi pergerakan minyak mentah global.

Sejak akhir Februari, selepas tindakan ketenteraan oleh AS dan Israel terhadap Iran, laluan air penting ini—yang menyumbang kira-kira 20% perdagangan minyak laut global—telah terganggu. Harga minyak global terkesan dengan ketara, dengan data menunjukkan jumlah kapal yang melalui selat ini pada Mac menurun sebanyak 95% berbanding sebelum konflik.

Sementara itu, Selat Bab el-Mandeb yang menghubungkan Laut Merah dan Teluk Aden menyumbang kira-kira 12% perdagangan minyak laut global. Ancaman daripada kumpulan Houthi telah menjadikan laluan ini sebagai “Hormuz kedua”, meningkatkan kebimbangan pasaran terhadap kemungkinan sekatan dua laluan utama. Harga minyak yang tinggi telah memberi tekanan kos besar kepada industri pengangkutan udara dan laut yang sangat bergantung kepada bahan api.

Presiden AS Donald Trump menyatakan bahawa jika Iran tidak segera menerima perjanjian damai dan membuka semula Selat Hormuz, AS akan memusnahkan hab minyak di Pulau Kharg serta telaga minyak dan infrastruktur elektriknya.

Beliau turut menyatakan bahawa rundingan “serius” sedang berlangsung antara AS dan Iran, namun memberi amaran bahawa kegagalan rundingan boleh membawa kepada tindakan ketenteraan, dengan kebimbangan pasaran bahawa ketegangan boleh memburukkan lagi gangguan bekalan tenaga global. (Sumber: CCTV News Client)

02. Pasaran Pengangkutan Laut: Surcaj Semakin Meluas

Pengangkutan laut, sebagai nadi utama perdagangan global, merupakan sektor yang paling terkesan secara langsung oleh kenaikan harga minyak. Akibat sekatan, ratusan kapal tangki, kapal kontena dan kapal kargo pukal terpaksa terkandas di kedua-dua sisi selat utama.

Syarikat perkapalan global pada awalnya mengambil langkah berhati-hati seperti menghentikan tempahan dan melayari kawasan selamat secara perlahan, sebelum beralih kepada menghentikan tempahan sepenuhnya, mencari laluan alternatif, serta memindahkan kargo ke pelabuhan selamat untuk pemindahan lanjut.

Menghadapi situasi keselamatan ini, syarikat gergasi seperti MSC (Mediterranean Shipping Company) dan CMA CGM telah mengumumkan penggantungan laluan melalui Selat Hormuz, dengan CMA CGM turut mengalihkan laluan kapal melalui Tanjung Harapan. (Sumber: International Shipping Network)

Apa maksud laluan Tanjung Harapan? Perjalanan lebih jauh, masa transit lebih lama, dan penggunaan bahan api berganda.

Kos bahan api menyumbang 30%–40% daripada kos operasi syarikat perkapalan. Lonjakan harga minyak telah mencetuskan kenaikan surcaj global. Ditambah dengan kesesakan pelabuhan dan gangguan laluan, kos operasi industri perkapalan meningkat secara mendadak.

Sehingga 27 Mac, syarikat seperti MSC, Maersk, CMA CGM dan Hapag-Lloyd telah mengenakan surcaj bahan api kecemasan (EFS/EBS) sehingga USD 900/TEU. CMA CGM mengenakan USD 265/TEU untuk kontena kering laluan jauh, USD 320/TEU untuk kontena sejuk, dan sehingga USD 900 untuk kargo luar saiz; Maersk pula mengenakan USD 200 bagi kontena 20 kaki dan USD 400 bagi kontena 40 kaki.

CEO Hapag-Lloyd menyatakan bahawa konflik Timur Tengah telah meningkatkan kos operasi syarikat sebanyak USD 40–50 juta seminggu.

Pelabuhan juga menghadapi tekanan besar. Data Xeneta menunjukkan lebih 80% daripada 454 pelabuhan dipantau berada dalam keadaan “krisis”, dengan 60%–70% mengalami kesesakan teruk, hampir separa lumpuh.

Risiko laluan menyebabkan banyak laluan utama dihentikan. Sehingga 27 Mac, lima laluan utama telah digantung dengan kapasiti keseluruhan 44,507 TEU, termasuk laluan Asia Timur–Timur Tengah dan Eropah. Kapasiti laluan utama ini menurun lebih 60%.

Walaupun beberapa laluan dibuka semula, ia hanya menggunakan sistem multimodal tanpa transit terus melalui Selat Hormuz, dengan masa penghantaran meningkat 3–7 hari.

Selain itu, kadar insurans risiko perang di Selat Hormuz meningkat daripada kurang 1% kepada 3.5%–10%, yang boleh mencecah puluhan juta dolar bagi kapal bernilai USD 200 juta.

03. Pasaran Pengangkutan Udara: Lonjakan Kos dan Kejatuhan Kapasiti

Jika cabaran pengangkutan laut adalah gabungan kos dan kesesakan, maka krisis pengangkutan udara pula didorong oleh kenaikan kos bahan api dan kekurangan kapasiti.

Kos bahan api adalah isu utama. Sebelum konflik, harga bahan api jet sekitar USD 85–90 setong, kini meningkat kepada USD 150–200 setong, naik lebih 76%. Kos bahan api biasanya menyumbang 30%–40% daripada kos operasi syarikat penerbangan. (Sumber: Tencent News)

Data WorldACD menunjukkan kadar tambang udara global meningkat 10% pada pertengahan Mac selepas kenaikan 8% minggu sebelumnya. TAC Index juga mencatat kenaikan 6.2%, menunjukkan tekanan berterusan.

Syarikat penerbangan seperti Spring Airlines, Juneyao Airlines dan Xiamen Airlines telah menaikkan surcaj bahan api antarabangsa. Cathay Pacific pula menaikkan surcaj sebanyak dua kali dalam 10 hari, meningkat lebih 174%.

Beberapa laluan ASEAN seperti Thailand, Kemboja, Vietnam, Singapura dan Malaysia turut mengalami kenaikan surcaj sehingga 180 RMB.

“Pasaran kargo udara laluan Timur Tengah bukan lagi soal harga, tetapi hampir tiada penerbangan kargo yang beroperasi,” kata seorang pengendali logistik udara.

Untuk menampung kos bahan api, syarikat penerbangan global mengurangkan kapasiti, membatalkan penerbangan dan menutup laluan, dengan beberapa pelarasan berterusan sehingga akhir Mei.

United Airlines merancang mengurangkan kira-kira 5% jadual penerbangan jangka pendek. Qatar Airways meletakkan sekitar 20 pesawat di Sepanyol, manakala Cathay Pacific membatalkan laluan Dubai dan Riyadh sehingga hujung Mei.

04. Kesan Rantaian

Kenaikan mendadak harga minyak mentah memberi bukan sahaja tekanan kos jangka pendek, tetapi juga cabaran struktur jangka panjang kepada industri pengangkutan udara dan laut global.

Gangguan laluan, peningkatan rerouting dan penggunaan pengangkutan pelbagai mod telah mengubah rantaian logistik yang stabil kepada sistem dinamik yang perlu disesuaikan secara masa nyata. Penghantaran kini mungkin memerlukan pertukaran antara udara dan laut atau transit pelbagai rantau, meningkatkan ketidaktentuan laluan.

“Anggaran masa penghantaran” semakin hilang kebolehpercayaannya. Ini membawa kepada peningkatan pertanyaan pelanggan, tekanan operasi, dan kos selepas jualan, serta perubahan persaingan industri daripada harga dan kelajuan kepada kestabilan dan ketelusan maklumat.

Pada masa yang sama, tekanan kos daripada harga minyak disalurkan melalui rantaian: surcaj bahan api oleh syarikat perkapalan, syarikat penerbangan, hingga ke platform logistik, akhirnya meningkatkan kadar penghantaran kepada pengguna akhir.

Kesan ini bukan lagi sekadar isu tenaga atau kos pengangkutan, tetapi sedang membentuk semula keseluruhan ekosistem logistik global.

05. Penutup

Krisis kenaikan harga minyak yang dicetuskan oleh konflik di Timur Tengah ini bukan lagi sekadar isu pasaran tenaga. Melalui surcaj tambahan, lencongan laluan, penggantungan kargo, dan kenaikan kadar penghantaran, kesannya kini semakin dirasai oleh setiap syarikat dan individu yang bergantung kepada logistik rentas sempadan. Risiko geopolitik kini menjadi faktor berterusan, manakala kecekapan operasi dan keupayaan menghadapi risiko menjadi daya saing utama.

Ini bukan sahaja satu ujian tekanan, tetapi juga permulaan kepada perubahan dalam industri. Keupayaan untuk menyediakan perkhidmatan yang stabil dalam keadaan tidak menentu akan menjadi kunci utama daya saing industri logistik.

Ditulis oleh: WePost Bahagian Pemasaran SUN GEYAN